Sta jij op een kantelpunt?

Van onrecht op wereldschaal - oorlogen, klimaatverhitting, ecocide en geschonden mensenrechten om er slechts enkele te noemen - tot onrecht in het veld dat wij arbeidsmarkt noemen: 

• Gebrek aan professionaliteit én menselijkheid 
• door HR-procedures die mensen reduceren tot middelen en competitie tussen mensen aanmoedigen, in plaats van samenwerking;
• Bullshitjobs die mensen ontdoen van een waardig bestaan
• Discriminatie op zoveel fronten
• Beleidsmaatregelen die maken dat  het recht op werk in het gedrang komt en werk eerder aanvoelt als 'een plicht'

... dat alles leidt ertoe dat steeds meer mensen zich als individu vast voelen zitten in een leven waarin ze geleefd worden, terwijl ze tegelijkertijd niet écht een andere keuze denken te hebben.

Maar als zoveel individuen hetzelfde ervaren, zou het dan kunnen dat er écht nood is aan verandering?

Gevoelens als TERRAFURIE en SOLASTALGIA vertellen ons bijvoorbeeld iets over wat we écht van waarde vinden: onze omgeving

Terrafurie is door milieufilosoof Glenn Albrecht gedefinieerd als 'de woede over de verwoesting van de Aarde, door onverantwoord gedrag van politiek en bedrijfsleven én het gevoel iets te willen doen om dit te stoppen, om van richting te veranderen'.

Van eenzelfde orde gaat solastalgia over de heimwee die je voelt terwijl je thuis bent, door gevoelens van machteloosheid en verdriet, getriggerd bij beelden over hoe onze leefomgeving wordt aangetast.

Nog al te vaak geloven we dat 'hoe beter het met 'de economie' gaat, hoe beter het gaat met mensen'. Terwijl we vandaag vooral bewijs van het tegendeel zien, mensen branden massaal op:

We weten ondertussen perfect tot op welke hoogte welvaart bijdraagt aan welzijn

én we weten ook wanneer dat principe omkeert:

dé valkuil zou 'm zomaar kunnen zitten in menselijke schaduwkanten zoals hebzucht en 'verslaving aan meer', gevoed door overtuigingen over schaarste, over niet genoeg hebben en niet genoeg zijn...

Teloorgang van dienst-en zorgverlening helpt niet

Terwijl we enerzijds beseffen dat zorg nodig is om het tij te keren in een wereld die door lijkt te draaien, blijven zorgtaken- rollen en beroepen maatschappelijk ondergewaardeerd. Daar wordt niemand beter van, dat is bepaald géén vooruitgang.

Vrouwen dan maar reduceren tot de zorgrollen die ze met veel liefde vervullen - iedereen tradwife - is echter evenmin een oplossing.

Het zijn maar een paar paradoxen waar we vandaag maatschappijbreed tegenaan lopen die maken dat 'systemen' in elkaar storten.

KORTOM: er schuurt één en ander, op vele schalen

Maar DAT het schuurt, is normaal: niet iets waarvan je moet genezen of voor in therapie hoeft; wél zijn het signalen om naar te luisteren en te bevragen wat deze signalen jou vertellen over waar jij ten diepste nood aan hebt om een goed leven te kunnen leiden.

Veel 'grote uitdagingen' krijg je niet opgelost als individu: daar is systeemverandering voor nodig. Een paradigma-shift zelfs, die we op grotere schaal moeten maken. En al aan het maken zijn, daarover verder meer.

Dat geldt ook in professionele contexten: systeemfouten zoals chronisch personeelstekort, fouten in procedures, kafkaiaanse processen tot en met schaduwkanten van ons mens-zijn tieren welig.

Die leiden tot reactieve patronen, zeker bij mensen die nog niet de kans hadden om innerlijk werk te doen.

Op reactieve patronen wordt door leidinggevenden vaak gereageerd met meer controle, meer regels, die op hun beurt leiden tot nog meer frustratie en onbegrip in alle lagen van organisaties. DAT is een neerwaartse spiraal, die ook nog 'ns exponentieel versnelt in economisch moeilijke tijden.

Zo blijven we maar doorploeteren in de velden die wij 'arbeidsmarkt' en 'bedrijfsleven' noemen. 

Hetzelfde verhaal geldt trouwens voor maatschappijbrede uitdagingen: daar wringt het tussen burgerperspectieven en beleidsperspectieven.

But guess what:

• Je lost systeemfouten niet op door mensen te beschuldigen en te straffen, of hen te verplichten harder hun best te doen: je straft daarmee vooral de verkeerde mensen, zij die toch al een groot verantwoordelijkheidsbesef hebben, én je laat een gigantisch potentieel onontgonnen, omdat iedereen zich klein houdt en vooral het hoofd niet boven het maaiveld durft steken...
• Je lost systeemfouten evenmin op door als enkeling te proberen wat er in jouw omgeving fout loopt in je eentje recht te trekken of goed te maken: dat kan je niet, daardoor brand je zelf op of eindig je teleurgesteld
• Systeemfouten gaan ook niet verdwijnen door te blijven wijzen naar 'het systeem' buiten ons als grote boosdoener: weinig triggert zoveel gevoelens van machteloosheid, als aanklagers- of slachtoffergedrag

Maar kunnen we dan wel IETS ondernemen, als we zoveel uitdagingen in ons werk en in de wereld niet in ons eentje kunnen oplossen, en we evenmin alles kunnen afschuiven op 'de anderen' of 'het systeem'?

We kunnen alvast beginnen met ons te realiseren dat WIJ ZELF ONDERDEEL VAN VEEL SYSTEMEN ZIJN én ons de vraag stellen:

"Wie wil en kan ik zijn als MENS, als onderdeel van de groteren gehelen waar ik deel van uitmaak en die continu in beweging zijn?"

Sinds 2016 bewoog ik tussen periodes van grote hoop op 'een andere toekomst' en complete wanhoop over de toekomst.

Vandaag lukt het me beter om te zien dat een broodnodige paradigmashift in de wereld volop bezig is, maar daar is heel wat innerlijk werk aan te pas gekomen dat ik als 'a work in progress' zal blijven beschouwen tijdens de rest van mijn leven.

Enkele van de kansen die ik zie voor de toekomst:

REGENERATIE

The future of sustainability is REGENERATION: replenishing and restoring what we have lost and building economies and communities that thrive, while allowing the planet to thrive too

uit ‘The New Sustainability: Regeneration’ Trend Report by J. Walter Thompson Intelligence

Al wie het gehad heeft met competitief en extractief denken, met kolonisatie, mensen die met andere ogen kijken naar de verbanden tussen de vele crises van vandaag, komt vroeg of laat in contact met regeneratie, het zelfhelend vermogen van levende systemen.

Voorbij 'duurzaamheidsdenken' zet je bij regeneratie het leven zelf opnieuw centraal in alles wat je onderneemt.

Enkele concrete toepassingen zijn het 'ontwikkelen van bioregio's' en de verspreiding van principes uit permacultuur in heel andere domeinen dan landbouw.

POSTKAPITALISTISCHE ECONOMISCHE MODELLEN

Een regeneratieve wereld vraagt ook om andere economische modellen, zoals de betekeniseconomie van Kees Klomp, of Kate Raworth's donut economie: fantastische basissen zijn dit voor politieke beslissingen én bedrijfsvoering waarbij langetermijnwaardecreatie voor AL wat leeft voorrang krijgt op kortetermijnwinststreven ten bate van een kleine minderheid.

Op die manier wordt WELZIJN DE LEIDENDE BASIS VOOR WELVAART ALS SOCIOLOGISCH MODEL in plaats van het huidige dominante verhaal, dat welvaart hoger inschat dan welzijn.

FOCUSSEN OP KWALITEIT VAN LEVEN in plaats van te denken in termen van kwantiteit, is leidend in de nieuwe narratieven.

Bij 'kwaliteit van leven' verkiezen we diepgang boven oppervlakkigheid, radicale eerlijkheid boven spirituele bypass of toxisch positivisme. Het accepteren van schaduwkanten hoort daar ook bij, net als systemische wetten respecteren.

RELATIONEEL VERBINDEN IN PLAATS VAN VERVREEMDEN VAN ELKAAR EN HET LEVEN

Het herstellen van verbondenheid - met onszelf, elkaar en al het leven dat ons omringt - draagt ertoe bij dat we voelen dat we onderdeel zijn van één en hetzelfde geheel, dat we interafhankelijk zijn van ALLE leven.

Die verbondenheid hoeft geenszins te betekenen dat we voor eenheidsworst gaan en onze autonomie verliezen, het heeft meer te maken met diep respect voor onze omgeving, met nederigheid als mens voor onze plek en ons aandeel in het universum.

VREDE, TE BEGINNEN BIJ INNERLIJKE VREDE

Kiezen voor vrede en geweldloosheid in plaats van oorlog spreekt voor zich, omdat oorlogen in het verleden bijzonder levensvernietigende keuzes zijn gebleken. Bijzonder vind ik het daarom, dat er vanaf 2025 weer veel oorlogstaal wordt gesproken.

Wereldvrede begint bij innerlijke vrede bij elk van ons en innerlijke vrede moet niet verward worden met 'alles maar voor lief nemen':

INNERLIJKE VREDE HEEFT ONDER ANDERE TE MAKEN MET HET BESEF DAT ER GENOEG IS VOOR IEDEREEN, DAT WE ONS GEEN SCHAARSTE MOETEN LATEN AANPRATEN, DAT 'ER GENOEG IS' EN DAT 'JIJ GENOEG BENT...'

Onszelf minder druk opleggen - steeds maar harder werken bijvoorbeeld, zodat we meer kunnen consumeren, ter verdoving van wat we liever niet voelen - en minder 'druk doen' zou ons zoveel meer levenskwaliteit, innerlijke én uiterlijke vrede kunnen opleveren...

Als bewuste individuen leerden we voorbije decennia dat we ons zenuwstelsel tot rust kunnen brengen, zodat we beter resoneren met wat ons energie geeft, en FLOW ervaren, onze natuurlijke zijnsstaat;

Stel je voor dat we DAT ook collectief zouden aanleren, als maatschapwij: wat zou dat betekenen voor de toekomst?

Wat als we in plaats van te reageren op bedreigingen - door te vechten, vluchten, bevriezen of pleasen - bewust zouden kiezen voor wat ons veiligheid kan brengen, ook in moeilijke omstandigheden, wanneer het leven anders loopt dan we willen?

Voor zo'n reactie bestaat een naam: FLOCKING. Ik leerde deze term kennen via het werk van Lana Kristine Jelenjev dat ik van harte aanbeveel.

Bij flocking vertrekt onze zoektocht naar veiligheid niet bij 'hoe kan ik het gevaar ontwijken', maar bij 'waar voel ik verbondenheid, nabijheid van anderen, zorgzaamheid?'.

Dat maakt van flocking

• een co-regulatiestrategie
• die helpt om hulpbronnen te mobiliseren
• en collectief terug te keren naar een ventrale vagale status, het "sociale verbindingssysteem", geassocieerd met veiligheid, kalmte en ontspanning, gekenmerkt door een regelmatige hartslag, rustige ademhaling en verminderde spierspanning, waardoor we ons openstellen voor contact met onszelf en anderen

Concreet betekent dit dat we de vraag: 'hoe overleef IK dit?' vervangen door: 'hoe kunnen WIJ hiermee omgaan?'

Onder chronische, gelaagde stress is flocking cruciaal, want mensen kunnen zichzelf niet in hun eentje reguleren onder lang aanhoudende negatieve stress 

Wanneer vertrouwde systemen en onze omgeving zoals we die kennen uit elkaar vallen, of het om andere redenen manifest duidelijk is dat we NIET veilig zijn, dan wil ons lichaam gewaarworden:

• Word ik gehoord en gezien binnen mijn 'stam', familie, team of gemeenschap?
• Ben ik tussen mensen die ik kan vertrouwen?
• Mag alles wat ik voel hier zijn, ook datgene wat schuurt?

Pas wanneer we ons opnieuw gedragen voelen door onze omgeving, wordt het ervaren van gevoelens als dankbaarheid mogelijk en zijn we vlotter in staat om  relationeel te verbinden. Pas dan is streven naar flow opnieuw een optie.

Vanuit flow is het vervolgens mogelijk om je moedig over te geven aan de onzekerheden die horen bij liminale tijden, gedomineerd door hoge complexiteit en veel chaos.

Vanaf jonge leeftijd leren we ons wapenen TEGEN het leven, door vooral NIET te tonen hoe we ons écht voelen...

Want kwetsbaarheid tonen, vinden we cool bij een ander, maar zelf wagen we ons er amper aan.

Daardoor ben jij misschien gaan geloven dat 'anderen' wél aankunnen waar jij je tanden op stukbijt en dat jij dus wel een loser moet zijn.

Of misschien heb jij wel het tegenovergestelde geleerd, namelijk dat 'de Ander' een rotgevoel over zichzelf aanpraten jou helpt om je beter te voelen. Dat getuigt al evenmin van veel zelfliefde of eigenwaarde.

Wat nu als we wél zouden leren benoemen hoe wij ons écht voelen én de ander durven bevragen over hoe het leven voor hem - of haar of hen - is?

Wat als we zouden stoppen met ons te verbergen achter pantsers van geveinsde onkwetsbaarheid, zo vaak aanleiding tot en gevolg van gevoelens van schuld en schaamte?

Wat als we ruimte zouden creëren om wél openlijk uit te spreken dat het heus NIET altijd lukt om de beste versie van onszelf te zijn, om continu vanuit overvloed te denken, simpelweg omdat niemands leven constant rozengeur en maneschijn is?

En wat als we tegelijkertijd ook beter taal zouden leren geven aan wat ons écht gelukkig of vreugdevol maakt?

Uitspreken wat er zich IN ons afspeelt, herstelt namelijk minstens één cruciale verbinding: die met onszelf.

Ons HELE zelf, die bus vol ikken die we allemaal zijn, met zowel blije als gekwetste delen...

Jouw graad van menselijkheid, resoneert instant met de graad van menselijkheid in 'de Ander'.

Zo vormen wij samen gemeenschappen,  'de maatschappij'. En de wereld.

DAARIN zit een fantastische opportuniteit voor een fundamenteel ANDERE toekomst...

Denk situaties om en vraag jezelf af:

"Waarvoor zou het probleem waarmee ik op dit moment geconfronteerd word in mijn leven een oplossing kunnen zijn?"

• Die gouden kooi waarin jij zit die niet goed meer voelt, zou zomaar een uitnodiging kunnen zijn om meer tijd met je gezin door te brengen, ZONDER schuldgevoel?
• Die slechte evaluatie is misschien een uitnodiging om je uit te spreken over jouw talenten die onvoldoende gezien worden?
• Jouw geklaag over de wereld die verandert met een rotvaart is misschien een uitnodiging om verbinding te maken met wat gehoord wil worden in jou, zoals verdriet over je eigen verouderingsproces en het bijbehorende verlies aan impact en controle?

Of jij nu een gebrek aan iets ervaart, dan wel een teveel:

iets in jou roept om verandering;

Wiens toestemming verwacht je, anders dan die van jezelf?

TOEPASSING: waarvoor zijn de problemen op de arbeidsmarkt een oplossing?

Het dominante narratief in de media rond 'werk' en hoe mensen werk beleven, is in 2025 een weinig verbindend, laat staan motiverend verhaal: van langdurig zieken die weggezet worden als werkweigeraars tot beschuldigingen van profitariaat door zelfstandigen: allemaal verhalen doorspekt met fictieve tegenstellingen, statuutblindheid en jobshaming.

En woorden creëren werelden!

Dat maakt dat vooral creatieve, zorgzame, mens- en sfeergerichte profielen, mensen die sterk zijn in verbinden en associatief denken, massaal opbranden, omdat ze de manier waarop ze vandaag moeten werken eerder als LAST dan als lust ervaren.

Vaak zonder te beseffen waaraan dat écht ligt, tillen ze  de schuld voor dat ongemakkelijk gevoel op eigen schouders; daardoor verliezen vooral de meest bevlogen en betrokken professionals bakken energie, waardoor ze ofwel uitvallen, ofwel blijven vasthouden aan niet-passende functies, rollen en contexten, bij gebrek aan perspectief...

De extreem lineaire, procesgerichte, mechanische manier waarop wij 'arbeid' vandaag nog steeds definiëren én de structuren waarbinnen we dat doen, helpen niet bepaald om dat patroon te keren.

Maar laten we het toch proberen...

Hoezo, werkgever en werknemer?

Is het jou bijvoorbeeld al opgevallen hoe misleidend de termen 'werkgevers' en 'werknemers' zijn? Ze klinken als tegengestelden en zo gesteld zit er een machtsverhouding in - je mag blij zijn als 'werknemer' dat je werk 'krijgt' van de 'werkgever' - terwijl ze in het echte leven interafhankelijk van elkaar zijn en niet zonder elkaar kunnen.

Beide partijen hebben immers een vraag en een aanbod. Ze staan 'in relatie' tot elkaar op basis van gelijkwaardigheid. Dat lijken nogal wat mensen te vergeten, aan beide kanten.

Professionele relaties vormen een werkend en levend systeem, onderdeel van weer grotere levende systemen

Stel dat we die 'separatie' tussen werkgevers en werknemers afschaffen en vanaf nu de wederkerigheid binnen de relatie tussen die twee centraal zouden zetten: hoe anders zou samenwerken er dan kunnen uitzien?

Wie zoekt naar meer autonomie en zingeving in werk – en tegelijkertijd collegialiteit en ondersteuning van anderen wenst – is hier op de juiste plek om meer te ontdekken over alternatieve samenwerkingsvormen.

Het kan ook anders in 'klassieke bedrijfsstructuren', maar dan is er wel nog wat werk qua bewustmaking.

Dat zoveel mensen uitvallen, is immers geen 'bedreiging voor de economie', wel 'een opportuniteit' om eindelijk eens 'die economie' ten dienst van het leven te stellen in plaats van andersom.

En om samenwerkingsvormen- en plekken te creëren waarin mensen floreren en elkaar aanvuren, in plaats van opbranden...

We weten vandaag heus op welke manieren dat anders kan; onderzoek en goede voorbeelden genoeg in de wereld.

We moeten het alleen durven DOEN.

Zullen we beginnen bij het begin? Wat zou zo'n perspectief betekenen voor het proces van matchmaking, dat wij solliciteren noemen?

Nieuwe definitie van solliciteren

Wat doet het met jou om er op die manier naar te kijken? Voel je weerstand of opluchting?

Hoe anders zou jij je in een sollicitatieproces gedragen als kandidaat, uitgaande van deze definitie?

En als persoon die een 'mede-werker' zoekt?

Voor je met andere ogen kan leren kijken, helpt het om te begrijpen met welke ogen je vandaag kijkt. 

Zicht krijgen op hoe jij je gedraagt op basis van je overtuigingen, meningen en aannames, is een cruciale stap bij zelfontplooiing.

Uitzoomen en zowel vanuit je eigen perspectief als vanuit het perspectief van anderen kijken naar je eigen gedrag, is bijzonder verhelderend én confronterend.

Want alleen zo krijg je zicht op je eigen patronen én hoe jij in interactie gaat met 'de ander'.

Daar kan een therapeut of psycholoog bij helpen, net als sommige coaches. Met het lezen van een goed boek hierover, schiet je ook al een eind op.

Het kan een wereld van verschil maken wanneer jij jouw reactieve patronen herkent en erkent, waardoor je ze minstens beter kan plaatsen in grotere gehelen.

Zodra 'blinde vlekken' zichtbaar worden voor jou, kan je andere strategieën aanleren, om daar vanaf nu anders mee om te gaan: DAT is een absolute gamechanger...

Niet dat je dan een 'beter' mens wordt, want dat zou impliceren dat je vandaag een slecht of incompleet mens bent en dat zal je mij niet horen beweren, maar het verruimt de opportuniteiten die je kan zien in het leven en in de wereld wel aanzienlijk.

En dat zonder 'geestverruimende middelen'.

Volgende boeken en therapievormen beveel ik van harte aan. Ze zijn maar het topje van de ijsberg, maar je komt een heel eind door ze te lezen:

Schematherapie

Patronen doorbreken - Negatieve gevoelens en gewoonten herkennen en veranderen van Hannie Van Genderen, Gitta Jacob en Laura Seebauer of het stappenplan

ACT

Act in balans | doen wat werkt voor jou in een maakbare wereld van Denise Matthijssen en Els de Rooij

Cognitieve gedragstherapie

Beter in je vel met cognitieve gedragstherapie van Dr Stephen Briers

Al gemerkt hoe een materialistische maatschappij ertoe bijdraagt dat mensen elkaar als concurrent beschouwen, zelfs als ze collega's van elkaar zijn in eenzelfde organisatie, zelfs als ze familie van elkaar zijn? Hoe het groeidenken een schaduwkant heeft die zich steeds meer tegen ons keert?

Waarom geloven wij al zo lang met zoveel mensen één specifiek narratief dat ons wijsmaakt dat het in het leven ieder voor zich is, terwijl wij voor letterlijk ALLES interafhankelijk van elkaar én van onze omgeving zijn?

Stond je daar al eens bij stil?

En laten we dan nu naar het alternatief kijken, een benefit mindset:

Bron: Ash Buchanan

Zorg voor anderen én zelfzorg zijn binnen een benefit mindset twee kanten van één medaille, de medaille die gedeeld eigenbelang heet: wat goed is voor mijn omgeving, is ook goed voor mij, want mijn eigen floreren is afhankelijk van het floreren van mijn omgeving...

Binnen een benefit mindset houden we op met settelen voor onze GEVREESDE toekomst - geleid door angst en twijfel, schuld en schaamte - en kunnen we in plaats daarvan voluit onze GEDROOMDE toekomst realiseren, gedreven door liefde voor het leven zelf.

Het leven opnieuw centraal stellen bij al onze keuzes is waar regeneratief leven voor staat.
​​

Met andere ogen leren kijken naar je keuzes, kan je ook invullen als 'kijken vanuit een ander perspectief dan je gewend bent'.

Dat begint met je te realiseren:

• dat er meerdere perspectieven bestaan, net zoals er meerdere wereldbeelden bestaan
• dat jouw perspectief verschilt van dat van andere mensen
• en dat jouw perspectief nog meer verschilt van dat van ander leven, zoals planten, bomen, dieren, schimmels, bacteriën,...

Bijzonder toch, hoe wij mensen voor waar zijn gaan aannemen dat wij superieur zijn tegenover al dat ander leven, waar we nochtans afhankelijk van zijn voor ons eigen overleven...

Hoe ontwikkel je hier meer bewustzijn op?

• Vraag je als vrouw eens af hoe het voor een ander gender zou kunnen zijn
• Vraag je als mens eens af hoe het voor een egel zou zijn
• Vraag je als gezond, volwassen, wit mens eens af hoe het voor een kind van kleur met een beperking zou zijn
• Vraag je eens af wat het perspectief van een religieus persoon zou zijn, als je zelf atheïst bent; of andersom...
• Vraag je als jongere af hoe het voor iemand van boven 50 zou zijn EN andersom

Durf de vraag ook echt te stellen aan 'de ander', vanuit oprechte nieuwsgierigheid, in plaats van vanuit oordeel, met de woorden: hoe is dit voor jou?

Kort door de bocht: hou op met jezelf als het centrum van het universum te beschouwen 😉

Afhankelijk van jouw wereldbeeld kies jij een strategie die bijdraagt aan wat jij als 'een goed leven' beschouwt. Laat dat even bezinken: wat jij gelooft over de wereld, zie je de hele tijd geprojecteerd rondom jou. Ook je mensbeeld wordt bepaald door jouw wereldbeeld.

Het concept identiteit - wie geloof je dat je bent? - is gebaseerd op jouw wereld- en mensbeeld. En jouw wereld- en mensbeeld is gekleurd door dat van jouw opvoeders en opleiders, door je omgeving.

Beseffen dat jouw wereldbeeld niet het enige wereldbeeld is en dat elk mens 'een goed leven leiden' en 'een goed mens zijn' anders invult, kan voor begrip zorgen op momenten waarop jij je ergert aan hoe 'de Ander' zich gedraagt.

Zodra je begrijpt dat jouw manier van leven misschien haaks staat op die van een ander mens, omdat jullie heel andere overtuigingen hebben, kan je je oordeel inruilen voor nieuwsgierigheid en de vraag stellen: hoe is het voor die ander? Wat maakt dat hij er zo anders in staat dan ik?

Ontdek hier jouw wereldbeeld en hoe zich dat verhoudt tegenover 'andere' wereldbeelden...

Praat erover met elkaar: ga de dialoog aan, durf het te hebben over de verschillen in visie.

En ontdek hoe verschillen de diversiteit binnen het geheel helpen verhogen, waardoor de antifragiliteit toeneemt en het geheel sterker kan worden.

Reon Brand, 'futurist' bij Philips en geïnterviewd door Re-story, distilleerde in 2019 al volgende vier toekomstperspectieven:

1. Sentiocentrisme waarbij menselijke intelligentie het hoogste goed is
2. Anthropocentrisme waarbij menselijke vooruitgang het hoogste goed is
3. Resourcecentrisme waarbij duurzame welvaart centraal staat
4. Ecocentrisme dat biodiverse ecosystemen en regeneratie vooropstelt

Die vierde piste, één van transformatie en regeneratie sluit mooi aan bij hoe ik 'kantelen van ego naar eco' invul, maar vorm vooral je eigen visie:

Rethinking value - Reon Brand

We beseffen het nog te weinig, maar economisch denken domineert ons hele bestaan: het lijkt wel IN ons DNA geslopen....

Niet enkel reduceren wij ons leven - en daarmee onszelf - daardoor zonder veel weerstand tot 'economisch middel', ook de politiek wordt volledig gestuurd door dat dominante economisch narratief. Dat zou op zich nog een bewuste keuze KUNNEN zijn, ware het niet dat wat wij vandaag beschouwen als 'enig mogelijk economisch narratief' - het kapitalisme of zijn communistische tegenhanger - allesbehalve 'de enige' zijn: er bestaan veel meer perspectieven op economie, op 'hoe wij ons huishouden als samenleving' best beredderen.

De visie die Kees Klomp ontwikkelde rond 'de betekeniseconomie', of Kate Raworth's 'donut economy'-model en deze Graham Boyd benaderen de economie bijvoorbeeld vanuit een heel ander perspectief: in deze modellen staat economie opnieuw ten dienste van het leven, in plaats van andersom.

De term 'betekeniseconomie' is gebaseerd op het beginsel dat de mens ten diepste een zin-zoekend wezen is en geen nuts-maximaliserend wezen zoals de mainstream economie beweert.

Zin kan alleen gevonden worden door het eigenbelang te overstijgen, door van betekenis te zijn voor anderen. (Kees Klomp pg 139)

Een mogelijk gevolg van zo'n ander economisch narratief zou een evolutie van het antropoceen - ons huidig tijdperk, waarin de mens zichzelf beschouwt als 'ruler of the world' en die wereld volledig naar zijn eigen hand zet, ook als dat tot de vernietiging van zichzelf kan leiden - naar het symbioceen kunnen zijn: een tijdperk waarin de mens als integraal onderdeel van wat wij vandaag als 'natuur' omschrijven én technologie in balans samenleven en elkaars bestaan verrijken. Simpelweg omdat het veel minder strijd vraagt om MET het leven te bewegen, in plaats van ertegenin te gaan.

Een hoopvol perspectief, toch?

Hoopvolle perspectieven zijn bijzonder welkom in een tijdsgewricht, waarin we behalve met ecologische rampspoed ook met een andere factor rekening moeten houden: artificiële intelligentie of AI wordt op volle kracht op de wereld losgelaten.

Zelfs als verdwijnt slechts 10% van de jobs door de komst van AI, dan staat toch vast dat 100% van wat wij 'werk' noemen en ons toelaat te voorzien in ons levensonderhoud hierdoor beïnvloed wordt: dat zorgt voor nogal wat onzekerheid en angst.

Hoe die AI-transitie gaat verlopen? Geen mens die het vandaag kan voorspellen, pun intended.

Maar dat deze transitie weer nieuwe vragen, ethische uitdagingen én opportuniteiten met zich meebrengt, nu en in de toekomst, DAT staat wel vast:

• Zullen wij 'human being' en 'human doing' beter in balans krijgen?
• Als we niet meer MOETEN werken, hoe gaan drukverslaafde mensen die vrijgekomen tijd dan wél invullen?
• Hoe gaan kenniswerkers in hun levensonderhoud voorzien, als AI dat overneemt?
• Zullen we 'human' en 'artificial' uit elkaar kunnen houden en wat maakt eigenlijk dat we dat zo belangrijk vinden?
• Zou 'meer zijn' en 'minder doen' ook een positief effect kunnen hebben op klimaatverhitting?
• Zit het energieverbruik van datacenters daarbij te zeer in de weg, of vindt AI daar zelf binnenkort ook oplossingen voor, net zoals het al eerder deed voor een uitdaging die mensen dachten nooit te kunnen oplossen?

Ik ken de antwoorden evenmin als jij, maar gelukkig zijn er mensen die zich ontfermen over de ethische impact van de uitrol van AI op de wereld.

En ook hier geldt: we kunnen bewust kiezen hoe we ons verhouden tegenover AI:

geef jij aandacht aan de bedreiging of geef je aandacht aan het potentieel?

Hoe voel je je daarbij en welke zorg heeft dat gevoel nodig?

Check in dat kader zeker het werk van Vanessa Andreotti rond AI.

Onthoud: je hebt geen impact op 'de ander', wel op jezelf...

Soms voelt het alsof het leven je overkomt en jij geleefd wordt: door de Ander, door technologie. Op die momenten is het extra belangrijk om je te realiseren waar je wél impact op hebt:

Klik op het beeld voor een Nederlandstalige vertaling en contacteer deze community op LinkedIn die zich in Vlaanderen bezig houdt met inspireren rond deze IDG's of inner development goals, waarbij

1. ZIJN staat voor de relatie tot jezelf, je innerlijk kompas
2. Denken staat voor je cognitieve kwaliteiten en vaardigheden, nodig voor je kritisch denkvermogen
3. Verbinden staat voor  verbinding met anderen en de wereld rondom ons maken, bijvoorbeeld door waardering te voelen voor al wat leeft
4. Samenwerken gaat over sociale- & communicatievaardigheden
5. Handelen tenslotte gaat over de mate waarin je verandering kan sturen

Je hebt meer impact op je toekomst als je denkt, als je verbindt met anderen, als je overgaat tot actie, als je de verandering WORDT die je wil zien in de wereld...

Durf verbeelden

Het is mijn ervaring dat mensen in een veilige omgeving wél 'met andere ogen kunnen kijken' en wél durven twijfelen. Durven 'falen' ook, want in een veilige context heet dat 'leren'.

Niet-weten kan dan in rust en veiligheid omarmd worden en oordelen kunnen in zo'n context transformeren, omdat in een veilige omgeving zowel de strijd als het willen vermijden niet nodig zijn.

Waar echte veiligheid is - afwezigheid van dreiging én aanwezigheid van verbinding - groeit het potentieel voor onvoorwaardelijke liefde. Liefde voor onszelf, elkaar en AL WAT LEEFT.

Misschien is de tijd van Shambalian warriors nu eindelijk aangebroken, zoals Joanna Macy zo mooi stelt. En hebben we mensen nodig die ons helpen om te zien hoe datgene waarvan we vrezen dat 'het niet anders kan' heus WEL anders kan.

Ook DAAR zie ik voorbeelden van op wereldvlak. Kijk maar 'ns naar deze SIMPOL-beweging en de suggesties die zij doen om ons uit de impasse van apathie te krijgen die politici vandaag ervan weerhoudt om moedige beslissingen te durven nemen rond globale uitdagingen.

Word woordvoerder van de toekomst

Schrijf hier mee aan het herstelwoordenboek of laat je inspireren door termen als verwondernemer, samens en statuutblindheid. Want woorden creëren werelden...

Missiegedreven mensen die al kantelden van ego naar eco, op zoek naar hun IKIGAI voorbij de enge kapitalistische invulling van dat concept en zinzoekers of leefwereldverbeteraars die actief op zoek zijn naar manieren om hun talenten en waardenkader optimaal af te stemmen op wat zij geloven dat de wereld nodig heeft - VOORBIJ het egoperspectief en voorbij het traditioneel groeidenken - verenigen zich steeds vaker en bouwen samen aan een missiegedreven maatschappij.

WAT je precies doet, is immers ondergeschikt aan HOE je het doet: elk mens kan in elke rol en in elke levensfase bijdragen, of je nu betaalt wordt voor je bijdrage of niet...

Dit 'ontwaken' neemt overal toe in de wereld en resulteert in:

• mensen die bewust afscheid nemen van een gouden kooi, of die zo'n gouden kooien grondig 'verbouwen',
• mensen die toxisch gedrag niet langer pikken bij anderen en nog minder van zichzelf,
• mensen die investeren in relationele en emotionele intelligentie

Andere toekomst, andere samenwerkingsvormen

Bij een ander toekomstperspectief hoort ook een andere vorm van samenwerken: commons of coöperatieven lenen zich daar uitstekend toe

Ontdek op partnersite Reclaim work van Kristel Maasen waardevolle inspiratie rond hoe wij onze tijd en energie kunnen reclaimen als werkers door bewust voor andere samenwerkingsvormen te kiezen...

Raadpleeg hier een presentatie over coöperatief samenwerken als alternatieve loopbaanpiste: ideaal als je het beste van twee statuten wil combineren.

Ook een waardevolle piste als jij je bedrijf wil overdragen aan je medewerkers, of andersom, als jij het bedrijf waarin je vandaag werkt wil overnemen als medewerker of medewerkers, wanneer de huidige eigenaar ermee wil stoppen.

Vandaag vullen mensen de waarde van werk fundamenteel anders in dan hoe we dat vroeger deden:

• Zo blijkt de keuze om zelfstandig te worden vaak anders gemotiveerd dan de meeste niet-zelfstandigen denken
• 'Leven om te werken' wordt door jongeren vervangen door 'werken om te leven': neem het hen maar 'ns kwalijk, nu de pensioenleeftijd werd verhoogd
• Mensen willen daardoor TIJDENS hun beroepsactieve jaren mini-sabbatperiodes inlassen: ze streven naar olijfloopbanen in plaats van citroenloopbanen 
• Door de covidpandemie werden we ons pijnlijk bewust van welk type werk écht levensondersteunend is en actief bijdraagt aan een florerende samenleving, versus werk dat weliswaar zeer goed betaalt, maar bijzonder weinig bijdraagt, of onze samenleving zelfs ondermijnt
• Vooral wanneer je NIET kan of mag werken, wordt het voel-en tastbaar op welke manier 'werk' bij KAN dragen aan je levenskwaliteit, als het tenminste PASSEND werk is, in een voor jou passende context; zodra je leeft van vakantie naar vakantie, moet er een belletje gaan rinkelen...

Steeds meer mensen willen hun 'werk' reclaimen en bewuste keuzes maken rond hoe en waar zij HUN tijd en energie aan wijden, met wie ze dat doen en welke middelen ze daartoe inzetten.

En ze hebben groot gelijk want we zijn maar heel kort op deze wereld...

Wie nooit zijn volledige potentieel kan tonen in een passende omgeving, wie amper zichzelf mag of durft zijn 'in relatie', verliest niet enkel energie, maar ook zelfvertrouwen:

• Als het tempo waarop je leeft of werkt niet aansluit bij jouw natuurlijke ritme, raak je over- of onderprikkeld en ontbeer je flow, die belangrijke bron om het leven in al zijn gelaagdheden te kunnen accepteren
• Als het gedrag en de keuzes van mensen in jouw omgeving niet aansluiten bij jouw waardenkader, voel jij je onveilig en ga je je aanpassen om er toch maar bij te horen: op termijn verlies je jezelf daarin
• Taken uitvoeren of rollen opnemen die niet aansluiten bij jouw natuurlijke talenten, geeft immers weinig voldoening, hoe goed je er ondertussen ook in werd

Door mismatches gaat ontzettend veel talent in de wereld 'verloren'.

Dat kan gelukkig anders. Loopbaanbegeleiding zorgt voor helderheid in zo'n situatie.

Laat me weten waar jij tegenaan loopt, ik laat je weten wat er nog meer mogelijk is...

Anders samenwerken kan zeker bijdragen aan een regeneratieve wereld waarin het binnen zeven generaties na ons nog steeds 'goed leven en werken' is

Maar dan hebben we de manier waarop we werken en samenleven wel fundamenteel ANDERS aan te pakken.

Wil jij daarmee aan de slag in jouw organisatie? Wil je samenwerken met één van de vele bijzondere parels in het ecosysteem van Kantelpunt? Top!

Alles begint met een goed gesprek van mens tot mens over waar jij precies naar op zoek bent in jouw organisatie of bedrijf.