De waarde van werk

De waarde van werk

Wat ik al jaren oppik over de waarde van werk uit gesprekken met ervaren professionals tijdens mijn werk als levensloopbaancoach, zie ik vandaag bevestigd in academisch onderzoek in 2022 uit de Nederlandse Universiteit van Amsterdam:

'Betaald werk' moet het afleggen tegen andere levensdomeinen als gezin, familie en vrienden en vrijetijdsbeleving

Zinvol, kwaliteitsvol werk dat een bijdrage levert aan een betere wereld en waarin sociale relaties primeren, is waar mensen naar verlangen, maar wat ze steeds minder vinden

Nochtans werken we graag: 74% zou blijven werken als het voor het geld niet nodig was, tegelijkertijd zou 71% het een verbetering vinden als we een eenvoudiger, natuurlijker manier van leven zouden leiden...

Waarde van Werk in Nederland - Paul de Beer

Wat betekent 'de waarde van werk' voor jou als professional tijdens je beroepsactieve jaren?

Vertaald naar jouw dagelijkse realiteit, levert dat interessante reflectievragen op:

1. Als jij verlangt naar een eenvoudiger, natuurlijker manier van leven, wat weerhoudt je daar dan van?
2. Als je verlangt naar zinvol werk, wat kan je dan doen binnen jouw huidige professionele context en rol om er zingeving aan toe te voegen?
3. Als het je niet lukt binnen je huidige context, wat heb je dan anders te doen?
4. Wie kan je daarbij helpen?
5. Wanneer ga je die hulp vragen?

Op metaniveau kan je hierbij stilstaan:

  • Hoe wil jij je in de toekomst verhouden tegenover 'betaald werk', wetend dat het leven eindig is, kinderen snel opgroeien en onze wereld zoals we ze vandaag kennen op een kantelpunt staat?
  • Wat betekent dat antwoord voor de KEUZES die jij maakt, in jouw werk en leven, voor JOUW gedrag?
  • Wat ga je anders doen, als consument of producent, verschaffer of afnemer van betaalde arbeid, aanbieder of afnemer van diensten, maar ook als vader of moeder, zoon of dochter, partner, vriend, familielid, lid van een vereniging, burger?

Maakte jij al eens de balans van jouw persoonlijk contentement in de verschillende levensdomeinen? Moet je echt 'ns doen:

https://www.kantel.be/epc

Wat betekent dit onderzoek naar de waarde van werk voor jou als werkgever?

  1. Verbeter de kwaliteit van werk, zet minder in op 'command and control', geef je medewerkers meer autonomie in hun tijdsbesteding en maak menselijke interactie en 'menselijke maat' opnieuw leidend: mensen snakken naar verbinding...
  2. Dat betekent niet dat je moet verbieden om 'thuis te werken': geef mensen de vrije keuze om hun werk zo te organiseren dat ze resultaten kunnen behalen die in consensus bepaald werden...
  3. Zorg voor interessant werk: zorg ervoor dat je medewerkers weten op welke manier ze bijdragen aan welk doel en vergewis je ervan dat zij dat doel waardevol vinden...
  4. Screen je medewerkers op hun waarden: zorg ervoor dat zij hun eigen waarden kennen als dat vandaag nog niet het geval is en bepaal de waarden van je organisatie niet top-down, maar bottom-up: de waarden van je medewerkers bepalen de waarden van de organisatie, niet andersom...
  5. Waarden moeten altijd vertaald worden in gedrag, anders blijven ze dode letter...
  6. Werk dat beter gedaan wordt door computers of robotten kan je gerust automatiseren, maar werk waarbij de mens hét verschil maakt, moet je nooit weg saneren: dat betaal je cash in verminderde betrokkenheid bij je medewerkers én je klanten...
  7. Betrek je medewerkers actief bij het menselijk houden van de werkdruk: hou op met top-down sturen en geloven dat een zaakvoerder, CEO of gelijk welke manager 'alwetend' is...
  8. Stel je visie over 'mensen die uitvallen' bij: zorg dat je weet waarover je praat, of laat je bijstaan door mensen die wél weten waarover ze praten als het gaat over langdurige afwezigheid door fysieke of mentale problemen
  9. Waan jezelf niet immuun voor burn-out: niemand is immuun, ook jij niet...
  10. Laat je vaker bijstaan door professionals in 'mensenwerk': dat is OOK een ambacht...

 

Wat betekent dit voor beleidsmakers en andere denkers rond de waarde van werk?

Wordt het geen tijd om het perspectief te kantelen?

Om 'krapte op de arbeidsmarkt' niet enkel als een probleem te zien, maar ons af te vragen waarvoor dit 'probleem' een oplossing is?

  1. Is het echt verstandig om zo hard in te zetten op 'iedereen voltijds en zo lang mogelijk aan de betaalde arbeid krijgen', gedreven door een louter mechanistische kijk op het leven, terwijl mensen terecht verlangen naar een waardengedreven leven?
  2. Is het verstandig om onze levens te reduceren tot activi-tijd en productivi-tijd, gedreven door een economisch systeemdenken dat zowel onszelf als de Aarde uitput?
  3. Moeten we het nog wel hebben over 'de balans werk-leven'? Creëren we op die manier niet nog meer afgescheidenheid in plaats van verbinding?
  4. Wat wordt er mogelijk als we 'economie' opnieuw ten dienste stellen van de maatschappij in plaats van andersom en ons laten inspireren door de donuteconomie van Kate Raworth of de betekeniseconomie van Kees Klomp?

Benieuwd hoe jij dit ziet...

Kate Raworth's donut economie

Kate Raworth's donut economie

Tijd voor een ander economisch verhaal... 

Er is één verhaal dat onze levens domineert en dat is het verhaal van de economie. Zowat ons hele leven zijn we bezig met 'hoe ga ik in staat zijn om te voorzien in mijn levensonderhoud, hoe raak ik aan genoeg middelen om een goed leven te kunnen leven?'

Als we binnen dat economisch denken een ander verhaal durven omarmen, kantelt er dus heel wat in de wereld.

Da's precies wat Kate Raworth doet, met haar vernieuwende kijk op economie. Sinds Adam Smith is er immers weinig veranderd aan de modellen die economisten hanteren, terwijl onze wereld zelf drastisch veranderd is...

Tijd dus voor een andere kijk op economie, maak in volgende video's kennis met 'de donut-economie' van Kate Raworth.

Kate Raworth - University of Oxford - Donut economie

Waarom aan de slag gaan met economie?

Hoe?

Het concept van de 'homo economicus' mag op de schop wegens fout

We hebben complexiteit te leren omarmen want de wereld draait niet lineair

Herverdeling van rijkdom en zorg, zorgen voor gelijkwaardigheid

een regeneratieve economie in plaats van een extractieve...

Waarom 'groei' niet in een regeneratief verhaal past, ook geen 'groene groei'...

Jason Hickel boek Minder is meer

Boekcover

Het boek van Jason Hickel 'Minder is meer - hoe degrowth de wereld zal redden' is een absolute aanrader.

Dit boek is geen pleidooi TEGEN economisch denken of pro communisme, verre van.

Het boek maakt daarentegen wel duidelijk waarom het kapitalisme op zich - en niet de neoliberale uitwas ervan - vanuit historisch perspectief voortdurende expansie nodig heeft om de eigen ineenstorting te vermijden.

Het kapitalisme legt daardoor een enorme druk op mensen om te blijven consumeren en schulden aan te gaan.

Eens je die dynamieken doorziet, kan je ze niet 'niet meer zien' en word je je pijnlijk bewust van de mate waarin ze het leven op aarde beheersen...

Dat we het zo 'lastig' vinden om deze gedachte simpelweg toe te laten, toont aan hoe diep het kapitalistisch denken 'ingebed' is in onze denkkaders. En hoe wij dat prachtige geschenk dat 'ons leven' is, zelf herleiden tot 'een economisch middel', onder andere door mee te gaan in de ratrace die dit systeem mee in stand houdt.

Velen komen hierdoor terecht in een modus van 'overleven'. Precies daarin schuilt de toxiciteit van ons gebrek aan bewustzijn over de gevaren van het kapitalisme als ideologie.

Maar er is gelukkig ook goed nieuws: een postkapitalistische economie kan rechtvaardiger, zorgzamer en aangenamer zijn.

Want door minder te 'nemen', kunnen we als mens meer 'zijn', zonder in te boeten op ons mens-zijn...

 

Kate Raworth: tijd om economie als 'planetair huishouden' te beschouwen...

Maatschappelijk kantelen vanuit radicale zachtmoedigheid

Maatschappelijk kantelen vanuit radicale zachtmoedigheid

Radicale zachtmoedigheid

Maatschappelijk kantelen vanuit radicale zachtmoedigheid

Stel: dankzij corona realiseer jij je dat er iets MOET veranderen

  • in de wereld
  • in je eigen leven
  • in allebei

Omdat je niet meer terug wil naar de wereld zoals die was voor de pandemie. Voor zover dat al zou kunnen, want het leven moet voorwaarts geleefd worden, niet achterwaarts.

Maar mét dat besef dat er iets moet veranderen, komt ook het besef dat die gedroomde ANDERE toekomst er nog niet is. En er niet vanzelf zal komen.

Dat je die met andere woorden ZELF mag maken...

Spannend...

En dat voelt best spannend.
Beangstigend zelfs.

Want het betekent:

  • kleur bekennen
  • uitspreken waar je in gelooft
  • en waarom je bepaalde keuzes maakt

Met respect voor andere visies als het even kan, tegelijkertijd ook duidelijk grenzen aangevend:

Radicale zachtmoedigheid

Herken jij het spanningsveld dat op die snijlijn ontstaat?

  • moed versus angst
  • daadkracht versus verlamming
  • zelfvertrouwen versus twijfel, onzekerheid of je het wel bij het rechte eind hebt

 Wees gerust, je bent niet alleen.

Tijdens de COVID-crisis in 2021-2022 contacteerden klanten mij bezorgd met volgende vragen:

  1. Kan ik wel kantelen, zonder zelf de gedragspatronen over te nemen die ik afkeur?
  2. Is het niet vreselijk naïef te geloven dat het mogelijk is enige impact of macht te kunnen verwerven vanuit radicale zachtmoedigheid, vrede en verbinding?

Deze video van Martha Beck beantwoordt die vraag:

Benieuwd hoe haar boodschap bij jou binnenkomt en wat ze jou leert over jouw eigen kantelproces.

Laat je het me weten?

Wat is een kantelpunt in een mensenleven?

Wat is een kantelpunt in een mensenleven?

Wat is een kantelpunt? - https://www.kantel.be/2020/12/wat-is-een-kantelpunt/

Wat is een kantelpunt?

 

Een kantelpunt in een mensenleven is een belangrijk moment in je bestaan waarop je de nood iets fundamenteel te veranderen scherp aanvoelt. Eigen aan een kantelpunt is dat teruggaan naar de toestand van vlak voor het kantelpunt onvoldoende of zelfs onmogelijk is.

Je weet of jij op een kantelpunt staat wanneer jouw veerkracht afneemt en jouw functioneren door 'een kleine verstoring' drastisch verandert.

Je MOET op zo'n moment 'in beweging komen' terwijl al je zekerheden op losse schroeven staan: dat is pittig...

Want als individu ga je aan het wankelen wanneer de grond onder je voeten lijkt te verdwijnen.

Daarom gaat een persoonlijk of professioneel kantelpunt idealiter gepaard met tijd voor reflectie:

  1. je start met stilstaan
  2. zodat je achterom kan kijken
  3. om daarna vooruit te kunnen gaan

Die stappen zijn nodig zodat jij een reis naar binnen kan maken, naar datgene wat voor jou essentieel is... 

Complexe systeemdynamiek

In een complex systeem spelen allerlei factoren en processen die een niet-lineaire reactie kunnen veroorzaken. Zo kan een systeem heel lang 'stabiel' lijken, terwijl het toch vrijwel onzichtbaar wordt ondergraven.

Door die geleidelijke ontwikkeling wordt de veerkracht van het systeem steeds geringer en wordt het systeem steeds fragieler. Veranderingen die gewoonlijk optreden, gaan langer of korter duren. Het systeem 'weet' op de duur niet meer welke kant het op moet.

Uiteindelijk is in deze omstandigheden een kleine verstoring voldoende voor de omslag naar een nieuwe 'stabiele' toestand.

Die nieuwe stabiele toestand kan als bijzonder oncomfortabel ervaren worden. Zeker wanneer je liever terug wil naar de situatie van voor het kantelpunt. Maar net dat is niet meer mogelijk...

Opvallend daarbij is dat de fatale verstoring vaak als oorzaak wordt gezien van het kantelpunt, terwijl het in werkelijkheid de langdurige, geleidelijke invloed van verschillende externe factoren is, die de echte oorzaak is... 

  • Denk bij het woord 'systeem' aan een sociaal, mentaal, economisch, maatschappelijk of natuurkundig systeem, maar evengoed aan een mensenleven
  • Niet-lineair betekent complexer dan 'oorzaak-gevolg' of 'actie-reactie'; snel, onzeker en vaag dus
  • Het concept 'veerkracht' is een onderdeel van het concept 'stabiliteit' dat op zijn beurt het vermogen aangeeft van een systeem om een verstoring te weerstaan. Stabiliteit staat voor 'onveranderd blijven, ondanks weerstand'. Veerkracht is dan het vermogen om terug te keren naar de oorspronkelijke toestand, na een tijdelijke verstoring.

onzekerheid troef op een kantelpunt...

 

Het kan heel lang duren voordat jij je bewust bent van de kwetsbaarheid van 'jouw' systeem. Zolang je over voldoende veerkracht beschikt, kan je namelijk flexibel omspringen met verandering en met onzekerheid.

Maar eens het kantelpunt bereikt, voel je de nood om te kantelen als bijzonder urgent: er MOET iets veranderen! De weg die je daarna wil opgaan, is echter nog onduidelijk: dat zorgt voor veel onzekerheid en doet je wankelen...

Daarom ervaren we een persoonlijk - midlifecrisis, relatiebreuken, verlieservaringen of een verhuis - professioneel - ontslag, promotie, demotie - of maatschappelijk kantelpunt - zoals een pandemie - in een mensenleven als hét moment waarop de nood om te kantelen scherp voelbaar is.

Een kantelpunt in een mensenleven is dus een belangrijk moment in je bestaan 

met een dergelijke impact

dat het NA drastisch anders wordt dan het VOOR...


... maar ook een katalysator voor verandering

 

Een kantelpunt in een mensenleven is daarom een uitnodiging tot reflectie:

  • om de waan van de dag EVEN ON HOLD te zetten...
  • je bewust te worden van wat je VOELT: wat probeert jouw lichaam je te vertellen?
  • te bevragen wat je daarbij DENKT: hoe was het hiervoor, hoe is het nu en wat wil je anders voor de toekomst?
  • je voelen met je denken te verbinden en te onderzoeken hoe jij je gedraagt, wat jij DOET en waarom
  • los te laten wat je niet meer dient, RUIMTE te maken voor waar je meer van wil
  • bewust te kiezen voor wat energie geeft
  • zodat je opnieuw voldoening ervaart op alle belangrijke levensdomeinen: werk, familie, gezin, vrije tijd, financiële voldoening, persoonlijke groei, gezondheid...
  • en met hernieuwd vertrouwen door het leven kan gaan...

 


 

Waarom 'niet mogen werken' pijn doet

Waarom 'niet mogen werken' pijn doet

  • Ben jij een creatieveling die sinds 2020 blijft creëren, publiek of geen publiek?
  • Of ben jij een dienstverlener die tandjes blijft bijsteken, tegen beter weten in?

Dat doe je vast niet omdat jij van de hemelse dauw kan leven. Of omdat je het fijn vindt je talent gratis weg te geven...

Neen, de kans is groot dat je het doet omdat een innerlijk vuur jou drijft:

  • jij voelt EEN DRANG om te creëren
  • je MOET zorgen, voor mens, dier of planeet

Want voor jou is 'werk' meer dan 'een ruilovereenkomst waarbij tijd en talent ingewisseld worden tegen geld'.

Het is een manier om uitdrukking te geven aan wie jij in essentie bent en wat je te doen hebt in dit leven:

 

 

 

https://www.kantel.be/2020/09/mag-het-wat-meer-zijn/

En begrijp me niet verkeerd:

Wie zijn 'purpose' in het leven vindt, mag zich gelukkig prijzen... 

Maar er is helaas ook aan deze medaille een keerzijde.


De keerzijde van bevlogenheid

  • Stel je hun pijn voor wanneer bevlogen, betrokken mensen niet meer gevraagd worden om hun werk te doen, terwijl ze dat wel nog willen en kunnen
  • Of beeld je in wat er gebeurt wanneer zij uitdrukkelijk gevraagd worden om hun werk NIET te doen (*) omdat een hoger doel zoals de wereldwijde volksgezondheid moet gevrijwaard worden

Dat is wat door COVID-19 gebeurde in 2020. En dat deed pijn.

Want als de waardering van klanten of een publiek uitblijft, vragen performers en dienstverleners - die leven van 'verbinden met mensen' - zich af:

"Als wat ik doe niet hoort bij de 'essentiële' beroepen, ben IK dan nog wel relevant?"

  • Hoewel het antwoord op die vraag manifest 'JA' is...
  • en elk zinnig mens begrip heeft voor het hoger doel en daarom de COVID-19 maatregelen respecteert...

... is het niet abnormaal dat dit soort gedachten voor existentiële onzekerheid zorgt waarmee je niet moet blijven zitten in je eentje.


Mag het wat meer zijn?

Het brengt echter ook iets anders aan het licht.  Namelijk dat arbeid in het beste geval voor zingeving in ons leven zorgt...

Voor wat er gebeurt als deze bron van zingeving wegvalt, was bitter weinig aandacht in 2020. We hadden vooral aandacht voor de financiële consequenties... Het gevolg van het verengen van het begrip 'arbeid' in de loop van de tijd. 'Werk' verwijst tegenwoordig hoofdzakelijk naar 'verbonden zijn door een arbeidsovereenkomst'. Terwijl er zoveel andere manieren bestaan om via arbeid een toegevoegde waarde te bieden aan je eigen leven én de maatschappij.

Het begon fout te lopen met de link tussen zingeving en arbeid sinds we gingen spreken over 'een arbeidsmarkt' en de marktprincipes het levensdomein 'werk' zijn binnengeslopen...

Een direct gevolg daarvan is dat steeds meer mensen almaar moeilijker uitdrukking kunnen geven aan wie ze zijn en wat ze te doen hebben, op een manier die bij hen past en die hen voldoening schenkt. 


 

Fout paradigma?

Jammer genoeg zijn de oplossingen waarmee we tot nu toe komen niet bijster effectief:

  • wie niet de kans krijgt zijn missie ten volle te beleven - omdat een doorgedreven economisch denken geen toegevoegde waarde ziet in zijn talent - zit niet te wachten op iemand die hem begeleidt of omschoolt naar één of andere bullshit-job die toevallig 'beter in de markt' ligt
  • zo iemand is geen vragende partij om zijn purpose opzij te schuiven en te reduceren tot een hobby, terwijl hij de kost moet verdienen in een context die hem niet boeit: daar word je namelijk ziek van in plaats van gelukkig
  • alle VDAB-cijfers over knelpuntberoepen ten spijt, als je talent niet aansluit bij wat je 'om den brode' doet, zal het geen duurzaam huwelijk worden, hoe zeker je ook bent van een inkomen
  • en wat te zeggen over alle vormen van arbeid waarvan wij het ondertussen normaal vinden dat er geen of absurd weinig maatschappelijke erkenning tegenover staat zoals het opvoeden van kinderen, of de zorg voor iedereen die niet meer bijdraagt aan 'het economisch model'?

De bedenkers van deze oplossingen gaan helaas uit van een paradigma waarin mensen gereduceerd worden tot een middel, of waarin mensen zichzelf reduceren tot middel...

En dat drukt behoorlijk op ons maatschappelijk welbevinden.

't Is hoog tijd voor een andere vraag:


 

In welk soort maatschappij willen wij leven?

Willen we een maatschappij waarin we onszelf reduceren tot een economische kostenpost, tot we erbij neervallen? Dan hebben de burn-& bore-outs van de voorbije jaren ons niets geleerd.

Willen we een maatschappij waarin de mens zich moet aanpassen aan het systeem, of andersom? Moet een systeem zijn eigen bedenker verzwakken of versterken? 

Want gelukkig is dit ook waar: wie wél zijn purpose kan leven, overstijgt zichzelf én zijn eigenbelang. Hij of zij doet er alles aan om goed te zorgen voor de omgeving waaraan hij zoveel te danken heeft...


 

Hoe bewegen we in een andere richting?

Met welke oplossingen kunnen we komen voor de uitdagingen van de toekomst? Gelukkig denken we daar met velen over na en boeken we al mooie resultaten, op verschillende niveaus.

Vanuit mijn perspectief als levensloopbaancoach en kantelaar denk ik hieraan:

  • Bouwen aan een samenlevingsmodel waarbij ZINGEVING voorop staat, waarbij de economie ten dienst staat van het leven, in plaats van andersom. En dan meteen in dienst van ALLE leven, ook het leven van planten, dieren, rivieren en zeeën, de grond waarvan wij eten, de lucht die we inademen. Zodat er nog een leefbare planeet overschiet voor toekomstige generaties...
  • Investeren in een preventief beleid dat het belang van bewust leven voorop stelt, te beginnen in de kleuterklas
  • Iedereen die hier op latere leeftijd op individueel niveau mee aan de slag wil op professionele wijze ondersteunen zodat de olievlek zich bottom-up kan verspreiden

Het momentum is er. En maatschappelijke transitie volgt pas na individuele transformatie van héél veel mensen.

Ik hoop vurig dat dit besef ook in andere geledingen van de maatschappij doordringt.

En ik blijf er graag aan bijdragen, via de coachingstrajecten die ik aanbied.

Wil jij een zinvolle invulling geven aan je leven via 'werk dat écht past bij wie je bent en wat je te doen hebt' in het leven, voel je dan welkom.

Ilse Schorrewegen

(*) niemand kan beter uitdrukken wat 'wij' missen wanneer kunstenaars hun werk niet meer mogen doen, dan de kunstenaars zelf:

 

Kalm blijven in tijden van crisis: zo doe je dat

Kalm blijven in tijden van crisis: zo doe je dat

https://www.kantel.be/2020/05/kalm-blijven-in-tijden-van-crisis-video/

Kalm blijven in tijden van crisis: zo doe je dat

Maatschappelijke crisissen hebben zo hun eigen dynamiek en gevolgen:

  • het corona-virus maakt in 2020 de fragiliteit van ons leven zo 'tastbaar' dat we ons massaal existentiële vragen stellen
  • eerder hadden we al 9/11, terreuraanslagen en bankencrisissen met een gelijkaardige impact
  • en wat de impact van de klimaatverandering zal zijn, kunnen we vandaag zelfs nog niet bevatten

Deze maatschappelijke kantelpunten zorgen voor behoorlijk wat onzekerheid waardoor je als individu de grond onder je voeten kan voelen wegzakken.

Daarom is kalm blijven in tijden van crisis broodnodig.

Om je daarbij te helpen, bundelde ik een paar lifechanging inzichten in een video aan het einde van dit artikel.

Maar eerst vertel ik je wat meer over de werking van ons stressbrein. Want zelfkennis is het begin van alle wijsheid...


Onzekerheid is de vijand van controle

Als jij het gewend bent om je leven 'onder controle' te hebben, is onzekerheid allesbehalve welkom. Onzekerheid knaagt aan mensen. Zeker als ze langere tijd aanhoudt.

Toch heb jij daar zelf ook vat op: emoties als angst, verdriet en boosheid ontstaan vooral door de zorgen die wij ons maken OVER een toekomst die we ons nog niet kunnen voorstellen.

De verhalen die jij jezelf vertelt over hoe moeilijk jouw mogelijke toekomst zou kunnen worden, triggeren namelijk jouw stressbrein, niet zelden meer dan de omstandigheden dat zelf doen...

Die verhalen over jouw verwachtingen voor de toekomst kritisch onderzoeken en bevragen, kan je dus helpen om kalm te blijven in tijden van crisis.


Stressresponsen

Tijdens een crisis schiet ons oeroude reptielenbrein in actie met de volgende VVV-reacties:

Vechten - FIGHT

Vechten doen wij vandaag zelden 'van mens tot mens, met blote vuisten', maar we doen het des te meer met woorden & destructief gedrag.

Dat komt zo: je ervaart onmacht en je wil geen onmacht voelen.

Je verzet je du tegen 'de situatie zoals die is', of je verzet je tegen 'wat jij voelt onder invloed van de situatie'.

In plaats van je onmacht uit te spreken, maak je verwijten, ga je veroordelen en aanklagen. Of je wordt cynisch of sarcastisch. Je boosheid richt zich naar hoofdzakelijk naar alles en iedereen BUITEN jou, dan hoef je immers niet naar binnen te kijken, daar waar het heel pijn doet...

Je 'gevecht' kan echter ook zelfdestructief zijn: dan keer je je tegen je eigen fysieke integriteit, dan heb je tenminste controle over de pijn die je jezelf toebrengt. 

Vluchten - FLIGHT

Bij vluchtgedrag onttrek jij je aan de situatie die niet goed voelt. Letterlijk: je gaat weg van wat niet goed voelt. Of figuurlijk: dan gedraag je je alsof er geen probleem is, bijvoorbeeld door te minimaliseren of rationaliseren wat je ervaart.

Je kan ook letterlijk je toevlucht zoeken in 'verdovende middelen' om dat wat pijn doet minder te voelen:

  • alcohol
  • hard & soft drugs
  • gokken
  • Netflix of andere binge-watch kanalen
  • koffie, sloten koffie...

maar evengoed:

  • intensief competitief sporten terwijl je geen topsporter bent
  • héél zweverig gedrag vertonen en alle voeling met de realiteit verliezen
  • nog harder gaan werken: 'drukdrukdruk doen' zodat je toch maar niet moet stilstaan bij wat je voelt, bij wat er zich aandient in je leven

Bevriezen - FREEZE

Ook al zeg je tegen jezelf: 'wees kalm, geen paniek, alles komt goed', krijg je toch niets meer gedaan, je lijkt wel verlamd.

Je hoofd voelt wollig, je kan je niet concentreren, voelt je leeg, verloren.

Er komt 'niets deftigs uit je handen', 'niets zinnigs uit je hoofd'. Je kan je hierdoor heel verdrietig voelen, tot zelfs apathisch...


Dat oerbrein van ons - met zijn focus op overleven, voortplanten en daarom veiligheid - is een fantastisch instrument wanneer ons leven daadwerkelijk in gevaar is. Maar helaas bewijst het ons slechte diensten als er geen acuut levensgevaar is en ons brein onze reactie op een stressvolle situatie wel zo 'interpreteert'.

Tijdens een maatschappelijk kantelpunt schiet bovendien niet alleen JOUW reptielenbrein in actie, maar gebeurt dat bij ALLE betrokkenen, waardoor de effecten nog versterkt worden.

Je bewust zijn van je eigen patronen wordt dan nog belangrijker, wil je helder kunnen blijven denken en niet ten prooi vallen aan massapsychose of conspirituality.


Bewustzijn, helder denken en creativiteit als sleutel

 

In tijden van crisis wil je net toegang krijgen tot dat ander deel van je brein, daar waar je bewustzijn huist. Want dat bewustzijn brengt soelaas in de vorm van relativering, reflectievermogen, denkvermogen en creativiteit. 

Dankzij die creativiteit kunnen wij veerkrachtig omgaan met de stormen die het leven nu eenmaal op ons pad brengt...

Wie erin slaagt de kracht van zijn bewustzijn aan te boren, voelt zich geen weerloos slachtoffer meer: je neemt de regie over je eigen leven - je werk, je relaties, je gezondheid, je inkomen, je persoonlijke groei - dan BEWUST ZELF in handen.

Want je mag dan niet altijd impact hebben op WAT er gebeurt in je leven, je hebt wél impact op hoe jij ermee omgaat.

Geniet van de video!

Als je hem leuk vindt, geef hem een 'duim op' op YouTube...